donderdag 30 juli 2015

Salie (Salvia)

Salie is een zeer uitgebreide en zeer veelzijdige familie. In Belgie (en Nederland) komt vooral de Salvia pratensis (veldsalie) nog in het wild voor.

Salvia officinalis (echte salie) is de klassieke soort voor gebruik in de keuken en als genezende plant.

Salvia hispanica (chia) is afkomstig uit Mexico. De zaden worden gemalen om brood mee te bakken en bevatten veel proteïne, ze worden ook gegeten als kiemen of geweekt als basis voor energie-drankjes. Chia was een belangrijke voedingsbron voor de Azteken. Niet winterhard, planten worden tot 1,5 meter hoog en kunnen als groen scherm gebruikt worden.

Salvia sclarea (scharlei of muskaatsalie) wordt gebruikt voor parfums en om de smaak van wijn en bier te versterken. Tweejarige, winterharde plant.

Scharlei
scharlei - blad (foto: M.Vleeracker)

Salvia pratensis (veldsalie) Overblijvende plant, zeldzaam in het wild in België en Nederland.

salvia pratensis
veldsalie (foto: M.Vleeracker)

Salvia apiana (witte salie, rooksalie of Californische salie) is een heilig kruid voor de Noord-Amerikaanse indianen en wordt nog steeds gebruikt bij meditatie en zuiveringsrituelen (smudging)

(Voor zaden van in België gekweekte witte salie zie pagina over zaden en zaaien)

Opmerking : Grijze salie, Woestijnsalie of Big Sagebrush is een plant van de Artemisia familie (Artemisia tridentata).







woensdag 29 juli 2015

Erwten (Pisum sativum)

Zaden beschermen tegen vogels met een net. Water geven in droge periode. Zaaien vanaf 10°C, kiemtijd 10-14 dagen, oogst na ca. 65 dagen.
Bij doperwten zijn alleen de gedopte erwten eetbaar (vers of gedroogd).
Peulerwten of Sluimerwten kunnen ook gedopt worden maar de volledige peul is eetbaar.

Waverex Petit Pois
Dwergvarieteit doperwten, ondersteunen in niet noodzakelijk, hoogte 40-50 cm.
Zeer fijn, rondzadig en zoet. Kan ook rauw (in salades) gegeten worden.

Vroege Zweedse Peultjes
(pisum sativum var. saccharatum)
Lage peultjes, geschikt voor potten en vierkante-meter-tuin. Zaaien vanaf maart.

peultjes
zweedse, vroege, lage peultjes (foto: M.Vleeracker)

Golden Sweet Pea - Boterpeultjes
Peulerwt afkomstig uit Azië.
Moeten aan steunmateriaal (gaas,bamboestokken,...) geteeld worden, hoogte 150 cm
knapperig geel peultje, de bloemen mogen ook gezien worden : gaan van roze, naar blauw, naar purper.

Kapucijners Blauwschokkers 'Ezetha'
(Eng: Brown Marrowfat Pea)(Pisum sativum medullare en sativum)
De planten schieten op tot een hoogte van 2m. Na de sierlijke purperroze bloei groeit een overvloed van paarsgekleurde peulen. De zaden zijn groen en zowel vers als gedroogd heel lekker.
Goed voor windschermen.

Kroonerwt
(Pïsum sativum var. umbellatum)

kroonerwt
Kroonerwt (foto:M.Vleeracker)

Een zeer oude en zeldzaam geworden doperwt. De bloemen groeien in clusters in de top van de planten en vormen zo een kroon. Worden ongeveer een meter hoog en moeten gesteund worden want de kroon wordt zeer zwaar in de top. De planten vertonen ook fasciatie (bandvorming) van de stengel (een afwijking die brede, afgeplatte stengels veroorzaakt).
Er zijn enkele varianten : de zalmkleurige (Salmon-Flowered crown pea) en de witte (Mummy White crown pea).

Brandnetels

Grote Brandnetel (Urtica dioica) en Kleine Brandnetel (Urtica urens)

Brandnetels bevatten veel mineralen (vooral ijzer) en vitamines. Van de gedroogde bladeren kan je thee zetten, de jonge scheuten (of bij oudere planten de topjes) worden gebruikt als spinazie of voor soep.

brandnetel
Grote Brandnetel (foto: M.Vleeracker)

Andere netels zoals blauwe en witte dovenetel zijn ook eetbaar maar niet zo lekker. Deze behoren ook tot een andere plantenfamilie (lipbloemenfamilie). De witte dovenetel (Lamium album) en de blauwe of paarse dovenetel (Lamium purpureum) zijn dus nauwer verwant aan keukenkruiden zoals tijm en rozemarijn dan aan brandnetels.

dovenetel
Witte Dovenetel (foto: M.Vleeracker)

dovenetel
Paarse Dovenetel (foto: M.Vleeracker)

Eenvoudig recept voor brandnetelsoep:

Pluk een vergiet vol jonge brandnetelscheuten (met handschoenen!) op een 'propere' plaats (zonder pesticiden, waar geen honden uitgelaten worden,etc.). Stoof een fijngesneden wortel en een gesnipperde ui in een lepel olijfolie tot ze zacht zijn. Voeg de gewassen netels toe en laat nog even stoven tot de netels geslonken zijn (de netels prikken dan niet meer).

Voeg water toe (ongeveer 2 liter) en laat een kwartiertje koken. Peper en zout naar behoefte en fijnmixen.